مقالات تاريخية

بشائر من الهزائم (4)

معركة عين جالوت

بقلم/د . زين العابدين كامل

الحمد لله والصلاة والسلام على رسول الله، أما بعد؛

ذكرنا سابقًا كيف سقطت الدولة العباسية، وألقينا الضوء على الخراب والتدمير الذي لحق بالمسلمين مِن قِبَل التتار، ثم تأتي بشائر النصر منبثقة مِن الهزائم.

معركة “عين جالوت”:

 يٌعد “سيف الدين قطز” مِن أعظم الشخصيات في تاريخ المسلمين، لما قٌتل الملك المعز “عز الدين أيبك” ثم قٌتلت بعده شجر الدر، ثم تولى الأمر قطز؛ أجرى قطز بعض التعديلات في المناصب القيادية، وولى أصحاب الخبرة والكفاءة والأمانة، وقام ببعض الإصلاحات الداخلية؛ لتستقر الأمور في مصر، ثم كانت الوحدة بيْن مصر والشام.

قال ابن كثير -رحمه الله-: “وقد اجتمعت الكلمة عليه حتى انتهى إلى الشام -يعني اجتمعت الكلمة لقواد وأمراء المسلمين- ووُصِف هذا الملك بأنه كان شجاعًا وكان صالحًا لا يتعاطى شيئًا مما يتعاطاه الملوك والأمراء في ذلك الزمن أي مِن المفاسِد والمعاصي” اهـ.

و”سيف الدين قطز” هو واحد مِن أعظم الشخصيات في تاريخ المسلمين؛ نشأ “قطز” -كبقية المماليك- على التربية الدينية الصحيحة والمنهج النبوي، وتشبع بمبادئ الإسلام، وتدرب منذ صغره على فنون الفروسية، وأساليب القتال، وأنواع الإدارة؛ فقام أولاً بإصلاحاتٍ داخلية بمصر حتى استقرت الأوضاع الداخلية ثم حرص قطز على تحسين العلاقات والسياسات الخارجية مع جيران مصر مِن المسلمين؛ فانضم إلى جيش مصر الكثير مِن الجنود الشاميين، وهؤلاء هم معظم جيش “الناصر يوسف” صاحب دمشق وحلب، وجيش حماة وعلى رأسه “المنصور” أمير حماة.

لقد جاءت رسالة “هولاكو” مع أربعة مِن الرسل التتر، يهدِّد فيها “هولاكو” المصريين، وينذرهم بمستقبل ومصير أسود كما حدث لأهل العراق وغيرهم؛ لقد كانت الرسالة شديدة اللهجة تحمل في طياتها تهديدًا شديدًا.

ولقد كانت الفجوة هائلة بيْن إمكانيات التتار كدولة مِن كوريا شرقًا إلى بولندا غربًا، وإمكانيات مصر المحدودة؛ لا سيما وأن معنويات الناس قد تأثرت بسقوط الخلافة العباسية على أيدي التتار؛ بالإضافة إلى الجيوش الخُوارِزمية والأرمينية والكُرْجية والعباسية والأوروبية والشامية التي هُزِمت أمام جيوش التتار؛ فليس هناك مقارنة بيْن عدد جيوش التتار وجيوش المسلمين وأسلحة التتار، وأسلحة المسلمين، ولكن لقد قرر “قطز” أن يقطع أعناق الرُسل الأربعة الذين أرسلهم إليه “هولاكو” بالرسالة التهديدية، وأن يعلق رءوسهم على باب زويلة في القاهرة، وذلك حتى يراها أكبر عددٍ مِن الشعب، وهو يرمي بذلك إلى طمأنة الشعب بأن قائدهم لا يخاف ولا يخشى التتار. (علمًا بأن الرسل لا تقتل في الإسلام)

وها هو “قطز” يتحرك بجيشه، ومعه سلطان العلماء “العز بن عبد السلام”، وكثير مِن العلماء والعبَّاد، وقرر “قطز” بعد اجتماعه مع قادة الجيش أن يتحرك الجيش إلى أرض فلسطين، وكانت “غزة” هي البداية؛ فلقد دخل “ركن الدين بيبرس” في قتال مع التتار في “غزة” وانتصر عليهم ثم تحرك الجيش إلى “عين جالوت” في يوم الجمعة في الخامس والعشرين مِن شهر رمضان مِن عام 658هـ، وها هو “بيبرس” قائد المقدمة يعطي إشارة البدء لرجال جيشه بالتحرك، فانطلقوا بكل شجاعة وبسالة في اتجاه جيش التتار؛ ذلكم الجيش الذي أفزع وأرهب العالم، واستولى على كثير مِن البلاد!

وتعالت أصوات المسلمين بصيحات التكبير، وهنا بدأ “بيبرس” تنفيذ الخطة المتفق عليها، وهو أن يظهر انسحابه مِن الميدان، وأخذ الجيش يتراجع، وهنا سارع التتار بالزحف خلف قوات المسلمين التي أظهرت الانسحاب، ثم كانت المفاجأة؛ ألا وهي نزول كتائب الإسلام مِن خلف التلال، ومِن ثَمَّ تم تطويق جيش التتار بقيادة “سيف الدين قطز”، وهنا اشتدت المعركة وحمي الوطيس وأخذ “قظز” يصيح صيحته الشهيرة في الميدان: (وا إسلاماه)؛ تلك الصيحة التي ألهبت المشاعر، وهزت القلوب، وبدأ جنود التتار يتساقطون على الأرض كتساقط الذباب، وقٌتل مَن قتل منهم، وفرَّ مَن فر منهم، وجاء الحق وزهق الباطل، وانتهت أسطورة الجيش الذي أرهب العالم، وسيطر على نصف الكرة الأرضية تقريبًا.

وهنا ينزل “قطز” مِن على فرسه، ويسجد لله -تعالى- شكرًا على نعمة النصر المبين، ثم تحرك الجيش الإسلامي إلى أرض الشام لتحرير حمص وحلب وجميع المدن المحتلة، وطهَّر المسلمون أرض الشام مِن التتار، وتم توحيد مصر والشام تحت راية واحدة، وهكذا كانت الانتصارات بعد الهزائم؛ إنها حكمة الله وإرادته، فإن أشد ساعات الليل ظلمة تلك التي تسبق بزوغ الفجر، وأشد لحظات السماء تلبدًا بالغيوم تلك التي تسبق هطول المطر، وأشد أوقات المرأة إيلامًا تلك التي تسبق المخاض والميلاد الجديد!

ومِن تقدير الله -تعالى- أنه في عام 656هـ، ولد “عثمان أرطغرل” مؤسس الدولة العثمانية، وهي السَّنة التي غزا فيها المغول بلاد المسلمين بقيادة “هولاكو”، وأسقطوا بغداد عاصمة الخلافة العباسية.

لقد كان الخطب عظيمًا والحدث جللاً، والمصيبة كبرى؛ جاء التتار فهتكوا الأعراض، وسفكوا الدماء، وقتلوا الأنفس، ونهبوا الأموال، وخرَّبوا الديار، في تلك الظروف الصعبة وُلد عثمان مؤسس الدولة العثمانية، فبداية التمكين هي أقصى نقطة مِن الضعف، وتلك هي بداية الصعود نحو العزة والنصر والتمكين، والله المستعان.

زر الذهاب إلى الأعلى
holiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişBeinwonKarşıyaka DişçiKarşıyaka DişKarşıyaka Diş Kliniğimarsbahismarsbahis girişmarsbahis güncel girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahis güncel girişcasinofastjojobetjojobet girişjojobet güncel girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişmarsbahismarsbahis girişholiganbetholiganbet girişholiganbetholiganbet girişcasibomcasibom girişcasibom güncelCeltabet güncel girişcasibomcasibom girişcasibom günceljojobetjojobet girişjojobet güncelBahsegelBahsegelKavbetmeritkingmeritking girişmeritking güncelBahsegelBahsegel girişBahsegelalanya escortalanya bayan escortescort alanyadeneme bonusu veren sitelerdeneme bonusudeneme bonusu veren siteler resmihaber sitelerison dakika haberlerhaber okuSekabetSekabet girişSekabet güncel girişMarsbahisMarsbahis girişMarsbahis güncel girişBetcioBetcio girişBetcio güncel girişBetgitBetgit girişBetgit güncel girişSekabetSekabet girişSekabet güncel girişBetcioBetcio girişBetcio güncel girişBetasusBetasus girişBetasus güncel girişBetasusBetasus girişBetasus güncel girişMarsbahisMarsbahis girişMarsbahis güncel girişBetgitBetgit girişBetgit güncel girişİstanbulcasinoİstanbulcasino girişİstanbulcasino güncel giriştaraftarium24maç izlecanlı maç izletaraftarium24maç izlecanlı maç izleFixbetFixbet girisSekabetSekabet girişgrandpashabet girişonwinonwin girişonwin güncelgiftcardmall/mygiftmaç izleselcuksportscanlı maç izleen güvenilir casino sitelerien iyi güvenilir casino siteleri 2025en güvenilir casino bahis siteleribahis sitelericasino sitelerigüvenilir bahis siteleriiptv satın alen iyi iptviptv abonelikiptv güvenilironwinonwin girişonwinonwin girişgrandpashabet girişextrabetextrabet girişextrabet güncel girişdeneme bonusudeneme bonusu veren sitelerBeinwonBetmartinSovabetdeneme bonusu veren sitelerdeneme bonusu veren sitelerdeneme bonusu veren siteleriptviptv satın aliptv testiptviptv satın aliptv testcasibomcasibom girişcasibom güncelcasibomcasibom girişcasibom günceljojobetjojobet girişjojobet güncelcasino sitelerikumar sitelerislot oyunlarıtürkiye yasal bahis siteleriyasal bahis sitelerigüvenilir bahis sitelerigrandpashabet güncel girişGrandpashabet resmi girişgrandpashabetslot oyunlarıslot sitelerikumar oyunlarıjustin tvmaç izlecanlı maç izlegüvenilir bahis sitelerikumar siteleriDeneme bonusu veren sitelerjojobetjojobet girişjojobet günceldeneme bonusudeneme bonusu veren sitelerdeneme bonusudeneme bonusu veren sitelergrandpashabetcasibomcasibom girişcasibom günceltaraftarium24maç izlecanlı maç izletaraftarium24maç izlecanlı maç izletaraftarium24maç izlecanlı maç izletaraftarium24maç izlecanlı maç izletaraftarium24maç izlecanlı maç izleroyalbetSovabetSovabet girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişgiftcardmall/mygiftwww giftcardmall com/mygiftgiftcardmall/mygiftwww giftcardmall com/mygiftgrandpashabetGrandpashabet x girişgrandpashabet yasal mıtaraftarium24deneme bonusudeneme bonusu veren sitelerdinamobetdinamobet girişdinamobet güncel girişValebetdinamobetdinamobet girişdinamobet güncel girişBetturkeybetturkey girişjojobetjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişvevobahisvevobahis girişbetperbetper girişbetperbetper girişdinamobetdinamobet girişdinamobet güncel girişdinamobetdinamobet girişdinamobet güncel girişdinamobetdinamobet girişcasinopercasinoper girişjojobetjojobet girişdinamobetdinamobet girişdinamobet güncel giriş有道翻译下载dinamobetdinamobet girişdinamobet güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişkralbetkralbet girişkralbetkralbet girişkralbetkralbet girişkralbetkralbet girişbetmatikbetmatik girişbetmatikbetmatik girişbetmatikbetmatik girişgiftcardmall/mygiftwww giftcardmall com/mygiftgiftcardmall/mygiftwww giftcardmall com/mygiftgiftcardmall/mygiftwww giftcardmall com/mygiftbetciobetcio girişjojobetjojobet girişistanbul escortescort bayanmersin escortescort bayanmuğla escortjojobetjojobet giriştempobettempobet girişsetrabetsetrabet girişBetmartinBetmartin girişjojobetjojobet girişmarsbahismarsbahis girişbetciobetcio girişgrandpashabetgrandpashabetmarsbahismarsbahis girişgrandpashabetbetgarantibetgaranti girişgrandpashabetgrandpashabet girişGrandpashabet güncel girişextrabetextrabet girişextrabet güncel girişbetpuanbetpuan girişbetpuan güncel girişmavibetmavibet girişcasino sitelerikumar sitelerigrandpashabetgrandpashabetjojobetjojobet girişdinamobetdinamobet girişdinamobet güncel girişjojobetjojobet girişdinamobetdinamobet girişdinamobet güncel giriştelegram下载爱思助手下载汽水音乐下载jojobetjojobet girişjojobetjojobet girişfixbetmobilgirisadresiCeltabetfixbetbetparkbetpark girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişbetgarantibetgaranti girişAvrupabetgiftcardmall/mygiftwww giftcardmall com/mygiftbahis sitelerigrandpashabetcasibomcasibom girişcasibom günceljojobetjojobet girişgrandpashabetGrandpashabet Güncel GirişGrandpashabet twitterGrandpashabetGrandpashabet Güncel Girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişbetparkbetpark girişgrandpashabetgrandpashabet girişgrandpashabet resmitaraftarium24canlı maç izlemaç izletaraftarium24canlı maç izlemaç izletaraftarium24canlı maç izlemaç izleistanbul escortistanbul bayan escortizmir escortistanbul avrupa yakası escortistanbul escort bayantaraftarium24canlı maç izlemaç izlemuğla escortbodrum rus escortjojobetjojobet girişgiftcardmall/mygiftwww giftcardmall com/mygiftgiftcardmall/mygiftwww giftcardmall com/mygiftjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişbetsinbetwoonmaxwinpalacebetJojobetJojobet girişJojobet günceljojobetjojobet girişjojobet günceljojobetjojobet girişjojobet günceljojobetjojobet girişjojobetjojobet girişgrandpashabetjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişgrandpashabetgrandpashabetgrandpashabetgrandpashabetgrandpashabet girişGrandpashabet güncel girişsuperbetgrandpashabet girişgrandpashabet girişgrandpashabet girişgrandpashabet girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişjasminbet girişqueenbet girişganobet girişganobet girişganobet girişjojobetjojobet girişjojobet girişjojobet girişjojobet girişjojobetjojobet girişjojobet girişjojobet girişjojobet girişjojobetjojobet girişjojobetjojobetjojobetjojobetjojobetjojobetjojobetdinamobetdinamobet girişdinamobet güncel girişgrandpashabetgrandpashabet girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişmarsbahismarsbahis girişmatbet güncel girişjojobetjojobet girişkavbetkavbet girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişjojobet girişjojobet girişjojobet girişgrandpashabet girişganobet girişbetgarantibetgaranti girişbetparkbetpark girişjojobetjojobet girişjojobet günceljojobetjojobet girişjojobet günceljojobetjojobet girişganobet girişganobet girişganobet girişganobet girişganobet girişganobet giriş1winganobetganobet girişganobetganobet girişganobetganobet girişradissonbetjojobetjojobet girişjojobet güncelbetwildjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişjojobet günceljojobetjojobet girişjojobet güncelligobetligobet girişgrandpashabet girişjokerbet girişbetpuanbetpuan girişbetpuan güncel girişextrabetextrabet girişextrabet güncel girişbetparkbetpark girişbetpark güncel girişdedebetdedebet girişkolaybetkolaybet girişkolaybet güncel girişsekabetsekabet girişsekabetsekabet girişcasino sitelericasino siteleri 2026Bahis SiteleriBahis Siteleri 2026grandpashabetmarsbahismarsbahis girişmarsbahis güncel girişKumar SiteleriKumar Siteleri 2026betsalvadorbetsalvador girişgrandpashabetPoker SiteleriPoker Siteleri 2026jojobetjojobet girişbiabetbiabet girişbiabetbiabet girişbiabetbiabet girişganobetganobet girişgrandpashabetgrandpashabet girişgrandpashabet güncel girişRulet SiteleriRulet Siteleri 2026ganobetganobet girişganobet güncel girişbiabetbiabet girişbiabetbiabet girişGrandpashabetGrandpashabet twitterGrandpashabet Türkiyebiabetbiabet girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet giriş1win1win 2026jojobetjojobet girişextrabetextrabet girişextrabet güncel girişbetpasbetpas girişbetpasbetpas girişbetpasbetpas girişbetpasbetpas girişbetpasbetpas girişbetpasbetpas girişganobetganobet girişjojobetjojobet girişgiftcardmall/mygiftwww giftcardmall com/mygiftgrandpashabetgrandpashabet girişgrandpashabet güncel girişjojobetjojobet girişExtrabetExtrabet girişExtrabetExtrabet girişJokerbetJokerbet girişultrabetultrabet girişultrabet güncel girişMade By ISLSSJokerbetJokerbet girişAvvabetAvvabet girişBetpasBetpas girişAvvabetAvvabet girişklasbahisklasbahis girişklasbahisklasbahis girişBetpasBetpas girişEnjoybetEnjoybet girişganobetganobet girişEnjoybetEnjoybet girişganobetdeneme bonusudeneme bonusu veren sitelerganobetganobet girişgüvenilir bahis siteleriantalya escortAntalya rus escortmaltepe escortkadıköy escortkartal escortistanbul escortsarıyer escortganobetganobet girişganobetganobet girişganobetganobetngsbahisngsbahis girişngsbahis güncel girişngsbahisngsbahis girişngsbahis güncel girişngsbahisngsbahis girişngsbahis güncel girişngsbahisngsbahis girişngsbahis güncel girişkavbetkavbet girişkavbet güncel girişkavbetkavbet girişkavbet güncel girişkavbetkavbet girişkavbet güncel girişkavbetkavbet girişkavbet güncel girişbetsatbetsat girişbetsat güncel girişbetsatbetsat girişbetsat güncel girişbetsatbetsat girişbetsat güncel girişbetsatbetsat girişbetsat güncel girişcasibomcasibom girişcasibom güncel girişcasibomcasibom girişcasibom güncel girişcasibomcasibom girişcasibom güncel girişcasibomcasibom girişcasibom güncel girişcasibomcasibom girişcasibom güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişmatbetmatbet girişmatbet güncel girişmatbetmatbet girişmatbet güncel girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişMade By LogixSalesjojobetjojobet girişcasinopercasinoper girişcasinoper güncelcasinopercasinoper girişGrandpashabetGrandpashabet Güncel GiriştrendbetGrandpashabetGrandpashabet Giriştrendbet girişjojobetjojobet girişsahabetsahabet girişjojobetjojobet girişbetgarantibetgaranti girişbetparkbetpark giriştaksimbettaksimbet giriştrendbettaksimbet girişcapitolbetcapitolbet girişcapitolbetcapitolbet giriştaksimbettaksimbet girişbetixirjojobetjojobet girişbetixir girişjojobetjojobet girişdinamobetdinamobet girişdinamobet güncel girişdinamobetdinamobet girişdinamobet güncel giriş