مقالات متنوعة

مقاصد المكلفين (10)

الحمد لله، والصلاة والسلام على رسول الله، أما بعد؛  

فقد استعرضنا عدة مسائل في المقال السابق، وذكرنا أن النية هي الأصل وهي المقياس، وهي المحول العجيب الذي يحول العادات إلى عبادات، وأن فساد النية يفسد العمل؛ ولذا فليس بين العلماء نزاع في أن العبد إذا تكلم بلسانه بخلاف ما نوى في قلبه، كان الاعتبار بما نوى في قلبه؛ ذلك لأنَّ النيَّة هي عمل القلب.

ومما يجدر الإشارة إليه في أمر النية: أن مسألة الصدق والإخلاص في النيات من أشقّ الأمور وأعظمها على النفوس، وهذا أمر عام يستوي فيه العلماء مع غيرهم من الناس، حتى صرَّح كثير من العلماء والصالحين أنهم تعبوا في مجاهدة النفس في أمر النية.  

قال سفيان الثوري -رحمه الله-: “ما عالجتُ شيئًا عليّ أشدّ من نيتي، إنّها تتقلب علي!”؛ ولذلك كان الرسول -صلى الله عليه وسلم- كثيرًا ما يدعو بهذا الدعاء: (يَا مُقَلِّبَ القُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ) (رواه الترمذي، وصححه الألباني)، وكان يكثر في قسمه أن يقول: (لاَ وَمُقَلِّبِ القُلُوبِ) (رواه البخاري)؛ لأن القلب كثير التقلب والتحول من حال إلى حال، ولقد سُمي القلب قلبًا من كثرة تقلبه، قال الرسول -صلى الله عليه وسلم-: (مَا مِنْ قلب إلاّ وَهُو َمُعَلقَ بَيْنَ أُصْبُعينِ مِنْ أَصَابِع الرّحمن، إنْ شَاءَ أَقَامَهُ وإنْ شَاءَ أَزَاغَهُ، والْمِيزانُ بيَدِ الرَّحْمَن، يَرْفَعُ أقْوَامًا، وَيخَفِضُ آخرينَ إلى يَوْمَ الْقِيَامَةِ) (رواه أحمد، وصححه الألباني)، وقال -صلى الله عليه وسلم-: (لَقَلْبُ ابْنِ آدَمَ أَسْرَعُ تَقَلُّبًا مِنَ الْقِدْرِ إِذَا اسْتَجْمَعَتْ غَلَيَانًا) (رواه أحمد والحاكم، وصححه الألباني).

والسبب في كثرة تقلّب القلوب وتحولها من حال إلى حال: يعود إلى كثرة الواردات التي ترد على القلوب، والقلب -كما يقول سهل بن عبد الله-: “رقيق تؤثر فيه الخطرات”، ولا يسلم قلب الإنسان من الشيطان  ونزغه ووسوسته وإغوائه، وقد أمر الله رسوله -صلى الله عليه وسلم- بأن يفزع إلى الله -تعالى- مستجيرًا به من نزغات الشيطان ووسوسته: (وَإِما يَنْزَغَنكَ مِنَ الشّيْطَانِ نَزْغٌ فَاستعِذْ بِالله إنهُ سَمِيعٌ عَليِم) (الأعراف:200)، وقد أخبرنا الله -تعالى- عن هذه الوسوسة في القرآن الكريم، قال -تعالى-: (مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ (4) الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ) (الناس:4-5).

وفي الحديث أنَّ النبي -صلى الله عليه وسلم- قال: (إِنَّ الشَّيْطَانَ قَعَدَ لِابْنِ آدَمَ بِأَطْرُقِهِ، فَقَعَدَ لَهُ بِطَرِيقِ الْإِسْلَامِ، فَقَالَ: تُسْلِمُ وَتَذَرُ دِينَكَ وَدِينَ آبَائِكَ وَآبَاءِ أَبِيكَ، فَعَصَاهُ فَأَسْلَمَ، ثُمَّ قَعَدَ لَهُ بِطَرِيقِ الْهِجْرَةِ، فَقَالَ: تُهَاجِرُ وَتَدَعُ أَرْضَكَ وَسَمَاءَكَ، وَإِنَّمَا مَثَلُ الْمُهَاجِرِ كَمَثَلِ الْفَرَسِ فِي الطِّوَلِ، فَعَصَاهُ فَهَاجَرَ، ثُمَّ قَعَدَ لَهُ بِطَرِيقِ الْجِهَادِ، فَقَالَ: تُجَاهِدُ فَهُوَ جَهْدُ النَّفْسِ وَالْمَالِ، فَتُقَاتِلُ فَتُقْتَلُ، فَتُنْكَحُ الْمَرْأَةُ، وَيُقْسَمُ الْمَالُ، فَعَصَاهُ فَجَاهَدَ) (رواه أحمد والنسائي، وصححه الألباني).

فالقلب يكون دومًا عرضة لمكائد الشيطان، والشيطان يعمل جاهدًا حتى يستولي عليه فيفسده، وبفساده يفسد الجسد كله، كما قال الرسول -صلى الله عليه وسلم-: (أَلَا وإنَّ فِي الجَسَدِ مُضْغَةً، إذَا صلَحتْ صَلَحَ الْجَسدُ كله، وإذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَد كلهُ، أَلَا وَهِيَ الْقَلْب) (متفق عليه)، ويقول: (إِنَّمَا الْأَعْمَالُ كَالْوِعَاءِ، إِذَا طَابَ أَسْفَلُهُ، طَابَ أَعْلَاهُ، وَإِذَا فَسَدَ أَسْفَلُهُ، فَسَدَ أَعْلَاهُ) (رواه ابن ماجه، وصححه الألباني).

ونستكمل في المقال القادم -بمشيئة الله تعالى-.

شاهد أيضاً
إغلاق
زر الذهاب إلى الأعلى
casibomtaraftarium24casinofastcasinofast girişcasinofast günceltaraftarium24justin tvcanlı maç izletaraftarium24selcuksportscanlı maç izlemaç izlewinxbetbahiscasinobetkolikbetlikebetkolikpadişahbetpadişahbet girişpadişahbet guncel girişfixbetfixbet girişfixbet güncel girişsahabetsahabet girişsahabetsahabet girişsahabet güncel girişsahabet girişsahabet güncelsahabet güncel girişbetvolebetvole girişparmabetbetlikewinxbetsahabet girişsahabet güncel girişlordbahislordbahisbahiscasinobahiscasinowinxbetbahibompalacebetdamabetbetasusroketbetslotoromabetbetasusultrabetwinxbetwinxbetbahiscasinograndpashabetgrandpashabet girişgrandpashabet güncelwinxbetwinxbetgrandpashacasinofastcasinofast giriştaraftarium24justin tvcanlı maç izletaraftarium24justin tvcanlı maç izlebetlikebetliketipobettürk ifşatürk ifşa izletürk ifşa telegramtürk ifşatelegram ifşatürk ifşa izlebetliketipobettipobet girişbetovisceltabetjokerbetultrabetkulisbetbetpipomeritkingmeritking girişmeritking güncel girişcasibomholiganbettaraftarium24hiltonbetbetturkeysahabetsahabetonwinonwin girişkulisbetkulisbetlunabetlunabetlunabetlunabetlunabetlunabetlunabetlunabetlunabetlunabetlunabetholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişcasibomcasibom girişcasibom güncel girişdelta telefonotaraftarium24justin tvcanlı maç izletaraftarium24canlı maç izlemaç izleholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel giriştipobettipobet giriştipobettipobet girişcasibomcasibomcasibombetciobetciobetciobetciobetciobetciokralbetkralbet girişbetcoolbullbahis girişbetciobetcio giriştipobettipobet girişholiganbetlunabetGrbetsBahiscasinoAlobetCasinodiorEnbetkralbetkralbet girişbetplaycasibomcasibom girişcasibom güncel girişMedusabahisMedusabahiscasibomcasibomcasibomjojobetjojobetcasibom girişmarsbahis girişBahiscasinoTrendbetMedusabahisUltrabetCasinoroyalGalabetGalabet Girişkingroyal, kingroyal girişbetplaybetplay girişonwinonwin girişqueenbetqueenbet girişcasibomcasibom girişcasibom güncel girişmarsbahisjojobetcanlı maç izlejustin tvtaraftarium24canlı maç izletaraftarium24taraftarium24selçuksportsselcuksportstophillbettophillbet giriştipobettipobet girişbetciobetcio girişextrabetextrabet girişqueenbetkulisbetkulisbet girişbetciobetcio girişjojobetlunabetmeritbetbetsmovehiltonbethiltonbetbetsmovebetsmovekavbetkavbetbetciobetciobahiscasinobahiscasinopusulabetpusulabet girişgalabetjojobetjojobet girişbetebetbetebet girişmatbetmatbetmatbet girişbetvolebetvole girişbetvole güncel girişvdcasino girişmarsbahis girişcasibom girişsuperbetin girişdeneme bonusubetpuan girişsuperbetin girişcasibom girişbetvolebetvole girişsüperbahisgrandpashabetdinamobet güncel girişkralbetjojobet güncel girişvdcasino girişcasibom giriştophillbettophillbet girişwinxbetwinxbet girişjustin tvcanlı maç izlemaç izlecasibomcasibom girişbetpipoolimposcasinoolimposcasino girişrealbahisrealbahisyakabetyakabetyakabet girişbetasusbetasusbetasusbetasus girişbetasus girişbetasus girişimajbetimajbetimajbetimajbetimajbet girişimajbet girişbetciobetcio girişbetvole güncel girişmatadorbet girişenbetenbet girişcasinoroyal, casinoroyal girişmarsbahispadişahbetpadişahbet girişcasibomdeneme bonusugrandpashabet girişmarsbahis girişkralbetmarsbahismarsbahisvdcasinobetciobetcio girişkralbetkralbet giriştaraftarium24canlı maç izlejustin tvtaraftarium24meritkingtaraftarium24canlı maç izletaraftarium24holiganbetCasibomCasibom GirişCasibom Güncel Girişimajbetbetcio girişjojobet güncel girişmatbetbet-ciobet-cio girişbet-cio güncel girişKngroyalKngroyal GirişKngroyal Güncel GirişMatbetMatbet GirişMatbet Güncel GirişBahiscasinoBahiscasino GirişBahiscasino Güncel GirişMerit-kngMerit-kng GirişMerit-kng Güncel GirişEnjoybetEnjoybet GirişEnjoybet Güncel Girişvaycasinovaycasino girişvaycasino güncelmarsbahismarsbahis girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişkalebetkalebet girişholiganbet güncel girişparmabetparmabetkulisbetbahiscasinokulisbetgrandpashabetimajbetjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişbetzulabetzula girişbetzula güncel girişholiganbetholiganbetholiganbetholiganbet girişholiganbet girişholiganbet girişgalabetgalabet girişibizabetibizabet girişibizabet güncel girişcasibomsetrabetsetrabet girişkavbetbullbahis girişlunabetlunabet girişmatbetmatbet girişholiganbetholiganbet girişselcuksportsbetciobetcio girişlunabetlunabet girişlunabet güncel girişromabetromabet girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişonwinonwin girişonwinonwin girişmatbetmatbetmatbetmobilbahismobilbahis girişmobilbahis güncel girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahis güncel girişcasinometropolcasinometropol girişcasinometropol güncel girişcasinomaxicasinomaxi girişcasinomaxi güncel girişpaşacasinoonwinonwin girişnorabahiskralbetqueenbet, queenbet girişqueenbet, queenbet girişqueenbet, queenbet girişqueenbet, queenbet girişvdcasinomarsbahisonwinonwin girişparmabetkavbetjojobet girişbetciomeritking girişultrabetultrabet girişavrupabetpashagamingbetvolebetvole girişonwinonwin girişonwinonwin girişrestbetrestbet girişrestbet güncel girişkralbetkralbet girişcasipol girişkralbetkralbet girişelitcasino girişbullbahisholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişkralbetkralbet girişnoktabetkralbetkralbet girişkralbetkralbet girişkralbetkralbetkralbetkralbetvaycasinovaycasino girişvaycasino güncelkralbetkralbetvaycasinovaycasino girişvaycasino günceljojobetjojobet girişjojobet güncel girişcasibomcasibom girişcasibom güncel girişpusulabetpusulabet girişpusulabet güncel girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişmatbetmatbet girişmatbet güncel girişnesinecasinonesinecasino girişstarzbetvaycasinovaycasino girişvaycasino güncelvaycasinovaycasino girişvaycasino günceldeneme bonusudeneme bonusu veren sitelersweet bonanzalunabetlunabet girişvipslotvipslot girişartemisbetjojobetjojobet girişkavbettipobettipobet girişstake trMerit-betMerit-bet GirişMerit-bet Güncel GirişmarsbahismarsbahisCasibomCasibom GirişCasibom Güncel Girişholiganbetholiganbetholiganbetcasibombetnanobetnano girişbetebetbetebet girişbetebet güncel girişmarsbahisDinamobetDinamobet girişDinamobet güncel girişDinamobetDinamobet girişDinamobet güncel girişnakitbahisbetsmoveJojobetJojobet GirişJojobet Güncel GirişGobahisGobahis girişgobahis güncel girişibizabetibizabet girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişlunabetlunabet girişlunabet güncel girişholiganbet girişholiganbetholiganbet güncel girişbetnanobetnano girişmeritbetmarsbahismarsbahis girişgrandpashabetgrandpashabet girişmatbetmatbet girişmatbetmatbet girişLunabetlunabet girişlunabet güncel girişpusulabetpusulabet girişpusulabet güncel girişceltabetceltabet girişceltabet güncel girişceltabetceltabet girişceltabet güncel girişimajbetimajbet girişimajbet güncel adresimarsbahismarsbahis güncel girişmarsbahis girişmarsbahismarsbahis güncel girişmarsbahis girişbetvolebetvole girişbetvole güncel girişjojobetbetvolebetvole girişMarsbahisMarsbahis güncel girişlunabetlunabet girişlunabet güncel girişsahabetsahabet girişsahabetgiftcardmall/mygiftBets10Bets10 Girişrestbetrestbet girişrestbet güncel girişmadridbet telegramqueenbet, queenbet girişqueenbet, queenbet girişqueenbet, queenbet girişroyalbetroyalbet girişkralbetkralbet girişbetasusbetasus girişbetasus güncel girişbetasusbetasus giriştambetbetbeysavoycasinohepsibahisrokubet girişslotdayslotdayslotdaygameofbettaksimbet giriştaksimbettimebet girişultrabetultrabet girişmeritkingkıbrıs escortjetbahis girişstarzbet girisikimisliikimisli girişikimisli güncel girişsekabet güncel girişpashagamingavrupabetMarsbahisMarsbahis girişenbetenbet girişorisbetorisbet girişkralbetkralbetbetpuanpalacebetnakitbahis girişkralbetjojobetmarsbahiskralbethiltonbet girişmeritkingmeritkingmeritkingganobetganobet girişonwinonwin girişsahabetsahabet girişsahabet güncelultrabetultrabet girişdizipaldizipaltrendbetgrandpashabetgrandpashabet girişistanbulbahistrendbet girişbetnanobetnanoultrabetqueenbetkralbetimajbetimajbet girişonwinkıbrıs escortGrandpashabetGrandpashabet telegramonwinkralbetjojobetjojobet girişjojobet güncel giriştrendbet güncel girişhiltonbetgameofbetcasibomcasibom girişcasibom güncel girişcasibomcasibom girişcasibom güncel girişcasibomcasibom girişcasibom güncel girişbetgitholiganbetholiganbet girişcashwingrandpashabetgrandpashabet girişesbettambetbetpuanbetlivobetlivo girişcasinoroyalbetlivobetlivo giriş1winextrabetextrabet girişextrabet güncel girişextrabetextrabet girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahis güncel girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişgrandpashabetgrandpashabet girişgrandpashabet güncel girişpusulabetpusulabet girişpusulabet güncel girişimajbetmatbetmatbet girişmatbet güncel girişsafirbetsafirbet güncelinterbahisinterbahis güncelbetcupbetcup güncelonwinonwin girişpiabetpiabet güncelkulisbetkulisbet girişkulisbet güncel girişkulisbetkulisbet gkulisbetkulisbet girişkulisbet güncel girişkulisbetkulisbet girişkulisbet güncel girişkulisbetkulisbet girişkulisbet güncel girişDeneme BonusuDeneme Bonusu Veren Sitelerimajbetimajbet güncelbetpasbetpas güncelbetnanokulisbetbetgarantibetgarantisahabetsahabet girişsahabet güncel girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişmatbetmatbet girişmatbet güncel girişlunabetlunabet girişbetciomavibetmavibetgalabetsamsun escort, samsun bayan escortdiyarbakır escort, diyarbakır bayan escortslotdaymarsbahismarsbahis girişmarsbahis güncel girişrestbetrestbet girişrestbet güncel girişslotdaymarsbahismarsbahis girişmarsbahis güncel girişsahabetsahabet girişsahabet güncel girişbetebetbetebet girişbetebet güncel adresiimajbetimajbet girişteosbetteosbet girişteosbetteosbet girişteosbetteosbet girişteosbet, teosbet girişteosbet, teosbet girişjojobetjojobet girişonwinonwin girişonwin güncel girişimajbetimajbet girişjasminbetjasminbet girişelexbetelexbet girişinterbahisinterbahis girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişbetsmovebetsmove girişbetsmove güncel girişmatbetmatbet girişvaycasinovaycasino girişjojobet girişJojobet girişJojobet Girişjojobet giriş günceljojobet giriş resmijojobet güncel girişjojobet giriş mobiljojobet giriş aktifjojobet giriş sosyaljojobet günceljojobet güncel girişJOJOBET GİRİŞmadridbetbets10holiganbetholiganbet girişholiganbet güncel giriş